Laments From the Royal Harem

 

1. An autum wind blows through the cinnamon wall,

Trải vách quế gió vàng hiu hắt,

Making my feathered coat as cold as bronze,

Mảnh vũ y lạnh ngắt như đồng,

Why does fate hate these royal forgotten wives?

Oán chi những khách tiêu phòng,

To inflict misfortunes on their dismal lives.

Mà xui phận bạc nằm trong má đào.

5. Why did a blessed marriage turn ill-fated?

Duyên đã may cớ sao lại rủi?

Why did my life turn out to be so wretched?

Nghĩ nguồn cơn dở dói sao đang?

Why and where is this cause of interruption?

Vì đâu nên nỗi dở dang?

These thoughts fill my poor heart with self-compassion.

Nghĩ mình, mình lại thêm thương nỗi mình.

9. A furtive glance at my days of  puberty,

Trộm nhớ thuở gây hình tạo hoá,

A gorgeous flower showing off its beauty.

Vẻ phù dung một đoá khoe tươi.

Hardly had it opened its lips for a smile,

Nụ hoa chưa mỉm miệng cười,

When Miss Pan’s brocade lost its favoritism(1).

Gấm nàng Ban đã lạt mùi thu dung.

12. My blooming splendor saddened those who envied,

Áng đào kiểm đâm bông não chúng,

My autumn-wave glance could collapse a city;

Khoé thu ba rợn sóng khuynh thành;

A shadow of mine flitting behind the blind,

Bóng gương lấp loáng trong mành,

Would make plants and grass stir with sexual desire.

Cỏ cây cũng muốn nổi tình mây mưa.

17. Charmed by my beauty, fish would languidly dive,

Chìm đáy nước cá lừ đừ lặn,

And swallows, stupefied, would fall from the sky;

Lửng lưng trời nhạn ngẩn ngơ sa;

My perfume would captivate moon and flower,

Hương trời đắm nguyệt say hoa,

Stun Hsi Shih(2) and startle even Miss Phoebe(3).

Tây Thi mất vía, Hằng Nga giật mình.

21. Of poetry I was senior to the great Li(4)

Câu cẩm tú đàn anh họ Lý,

Of painting, even sister of the skilled Wong(5).

Nét đan thanh bậc chị chàng Vương.

In chess and spirit contest I was matchless,

Cờ tiên rượu thánh ai đang,

As kings of chess and wine were my intimates.

Lưu Linh, Đế Thích là làng tri âm.

25. In playing lute, I was equal to Tsu Ma(6),

Cầm điếm nguyệt phỏng tầm Tư Mã,

In playing flute, I could overtake Tsiu Liang(7).

Địch lầu thu đường gã Tiêu Lang.

If perchance, the fairies see me sing and dance,

Dẫu nghề tay múa miệng xang,

They’d stand stunned and ashamed of their performance.

Thiên tiên cũng xếp nghê thường trong trăng.

29. My beauty and skill echoed in the kingdom,

Tài sắc đã vang lừng trong nước,

Attracting bees and butterflies to my home;

Bướm ong còn xao xác ngoài hiên,

Though they’d only heard without seeing my charm,

Tai nghe nhưng mắt chưa nhìn,

Yet lustful yearnings had aroused in their hearts.

Bệnh Tề Tuyên đã nổi lên đùng đùng.

33. The spring flower still guarded its prized stamen,

Hoa xuân nọ còn phong nộn nhị,

The fall moon yet unveiled  its cool radiance;

Nguyệt thu kia chưa hé hàn quang,

My red palace was still securely bolted,

Hồng lâu còn khoá then sương,

My chamber still kept its  bewitching fragrance.

Thâm khuê còn rấm mùi hương khuynh thành.

37. Knights were all eager to compete for my heart,

Làng cung kiếm rắp ranh bắn sẻ,

Princes hustled themselves to ask for my hand;

Khách công hầu ngấp nghé mong sao.

But the garden still locked out all butterflies,

Vườn xuân bướm hãy còn rào,

Who couldn’t, by all means, taste the scent inside.

Thấy hoa mà chẳng lối vào tìm hương.

41. Although not a stone, my heart was hard to move,

Gan chẳng đá khôn đường khó chuyển,

How could those low men enter the paradise?

Mặt phàm kia dễ đến thiên thai.

Heaven scent was not reachable for the vile,

Hương trời sá động trần ai,

And thousands of gold could not afford my smile.

Dẫu vàng nghìn lạng dễ cười một khi.

 45. Why have life’s affairs turned out to be like this?

Ngẫm nhân sự cớ gì ra thế?

Why did a string of marriage entrap my feet?

Sợi xích thằng chi để vướng chân?

Lying supine and thinking of life’s movements,

Vắt tay nằm nghĩ cơ trần,

To quench love’s fire I’d rather make myself a nun.

Nước dương muốn rẩy nguội dần lửa duyên.

49. There’s the profane world just like an illusion,

Kìa thế cục như in giấc mộng,

A mystic and unpredictable engine!

Máy huyền vi mở đóng khôn lường.

Even the smallest morsel is predestined,

Vẻ chi ăn uống sự thường,

Much more important is a marriage question.

Cũng là tiền định khá thương lọ là.

53. Peoples are preys to all kinds of misfortunes,

Đòi những kẻ thiên ma bách chiếc,

Though their bodies persist, their hearts almost die!

Hình thì còn bụng chết đòi nau.

That is why at the first moment of our life,

Thảo nào khi mới chôn nhau,

We cry instead of laugh to salute the world!

Đã mang tiếng khóc ban đầu mà ra!

57. We cry for pities and worries of this life,

Khóc vì nỗi thiết tha thế sự

Who is the maker of this sea-turned-field change?

Ai bày trò bãi bể nương dâu?

From childhood until the time his hair gets white,

Trắng răng đến thuở bạc đầu,

How many sorrows does a man have to stand?

Tử sinh kinh cụ làm nau mấy lần.

61. Success and failure almost shrivel his hair,

Cuộc thành bại hầu cằn mái tóc,

Clearness then impasse seem broil his intestines,

Lớp cùng thông như đúc buồng gan,

Illness tortures his body and his feeling,

Bệnh trần đòi đoạn tâm can,

Hunger burns his belly, coldness cuts his skin!

Lửa cơ đốt ruột, dao hàn cắt da.

65. Fame and glory soil his heels with dirty mud,

Gót danh lợi bùn pha sắc xám,

Dust and wind color his face in suntanned shade,

Mặt phong trần nắng rám mùi dâu,

He feels painful thinking of his mortal fate,

Nghĩ thân phù thế mà đau,

A foam and weed drifting in the sea of grief.

Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê.

69. Life’s bitter tastes sedate the tip of his tongue,

Mùi tục vị lưỡi tê tân khổ,

Life’s thorny roads deaden the heels of his feet,

Đường thế đồ gót rỗ kỳ khu,

Amid the turbulent sea of wind and sleet,

Sóng cồn cửa bể nhấp nhô,

A skiff of illusion driven by the storm.

Chiếc thuyền bào ảnh lô xô mặt gềnh.

73. Young creator, how envious you really are!

Trẻ tạo hoá đành hanh quá ngán,

Drowning people to death even on dry land,

Chết đuối người trên cạn mà chơi,

Making a furnace to forge the plight of man,

Lò cừ nung nấu sự đời,

A bleak picture of human life’s painful change.

Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương.

77. The dancing hall is now veiled with spiders’ web,

Đền vũ tạ nhện giăng cửa mốc,

The singing club echoed with crickets’ grievance;

Thú ca lâu dế khóc canh dài,

The flat land suddenly turns into hindrance,

Đất bằng bỗng rấp chông gai,

By whom our life is dyed in the tint of dusk?

Ai đem nhân ảnh nhuốm mùi tà dương?

81. Lures of wealth and honor tempt the mandarins,

Mồi phú quí nhử làng xa mã,

Baits of fame and glory dupe the gentlemen,

Bã vinh hoa lừa gã công khanh,

A merciless dream of riches and luxury,

Giấc Nam Kha khéo bất bình,

Swiftly ends up in a bleak reality!

Bừng con mắt dậy thấy mình tay không.

85. Soft cloud hovers over the yard of peach trees,

Sân đào lý mây lồng man mác,

Vague moon wanders at the base of the belfry,

Nền đỉnh chung nguyệt gác mơ màng,

A sail drifts amid the mandarinate sea,

Cánh buồm bể hoạn mênh mang,

Where winds and rains laugh at those who seek glory.

Cái phong ba khéo cợt phường lợi danh.

89. Heaven reserves the right to assign our fate,

Quyền hoạ phúc trời tranh mất cả,

Leaving to our convenience no alternate,

Chút tiện nghi chẳng trả phần ai,

It is a roulette game predestined in the sky,

Cái quay búng sẵn lên trời,

Hazy as if in the darkness of the night.

Mờ mờ nhân ảnh như người đi đêm.

93. Rock and wood decay with the passage of time,

Hình mộc thạch vàng kim ố cổ,

Bird and fish exhaust by the ravage of wind,

Sắc cầm ngư ủ vũ ê phong,

Nothing is spared including human being,

Tiêu điều nhân sự đã xong,

Streams, hills, and insects are but illusion.

Sơn hà cũng ảo, côn trùng cũng hư.

97. The ancient bridge lies exposed by the old wharf.

Cầu thệ thuỷ ngồi trơ cổ độ,

The derelict inn stands sullen in the pale sun;

Quán thu phong đứng rũ tà huy,

Desolation spares neither brooks nor mountains,

Phong trần đến cả sơn khê,

Even flower and grass too are affected.

Tang thương đến cả hoa kia cỏ này.

101. Scenes of illusions thus displays before our eyes,

Tuồng ảo hoá đã bày ra đấy,

Views of ephemeral lives inflicts our mind;

Kiếp phù sinh trông thấy mà đau,

The one-hundred-year span ends up in nothing,

Trăm năm còn có gì đâu,

But a grave in the verdure of grass hidden.

Chẳng qua một nấm cỏ khâu xanh rì.

105. The taste of  profane life’s thus rather bitter,

Mùi tục luỵ dường kia cay đắng,

How could I find any pleasure to linger?

Vui chi mà đeo đẳng trần duyên?

Those human affairs’ examples are so plain,

Cái gương nhân sự chiền chiền,

Advising me to follow the way of zen.

Liệu thân này với cơ thiền phải nao.

109. I would rather seek peace in Buddha’s gate,

Thà mượn thú tiêu dao cửa Phật,

Getting rid of all the seven sentiments(9),

Mối thất tình quyết dứt cho xong,

Why bother myself with futile attachments?

Đa mong chi nữa đèo bòng?

Why yearn for love in this mournful human world ?

Vui gì thế sự mà mong nhân tình!

113. I would be a friend of fresh wind and clear moon,

Lấy gió mát trăng thanh kết nghĩa,

Having as my love the Buddhist blessed boons,

Mượn hoa đàm đuốc tuệ làm duyên,

Beyond the earthly domain I’d set my foot,

Thoát trần một gót thiên nhiên,

Like a fairy out of worldly things for good.

Cái thân ngoại vật là tiên trong đời.

117. So I decided to get out of the Way(10),

Ý cũng rắp ra ngoài đào chú,

Rejecting its order of matrimony!

Quyết lộn vòng phu phụ cho cam.

But Heaven was too pitiless to agree,

Ai ngờ trời chẳng cho làm,

Using a rose string He locked my blooming life.

Quyết đem dây thắm mà giam bông đào.

121. Perhaps it’s due to some past unpaid debt,

Hẳn túc trái làm sao đây tá,

Or the karma(11) of some wrong in former lives,

Hay tiền thân hậu quả xưa kia,

Or some fault committed in celestial skies,

Hay thiên cung có điều gì,

I was banished on earth to redeem mistakes.

Xuống trần mà trả nợ đi cho rồi.

125. Those fowl and beasts are also nature’s beings,

Kìa điểu thú là loài vạn vật,

Though senseless they’re subject to heaven’s ruling:

Dẫu vô tri cũng bắt đèo bòng,

Male and female shall unite as man and wife,

Có âm dương, có vợ chồng

No creature should evade this law of life.

Dẫu từ thiên địa cũng vòng phu thê.

129. Thus Heaven assigns us to some union,

Đường hợp tác trời kia run rủi,

In no way from this human tie could we flee,

Trốn làm sao cho khỏi nhân tình,

I can do nothing but silently wait and see,

Thôi thôi ngoảnh mặt làm thinh,

Whereto in the world destiny will bring me.

Thử xem con tạo gieo mình nơi nao.

133. How foolish the god of marriage really is

Tay nguyệt lão khờ sao có một,

To entrap me and make me an odalisque!

Bỗng tơ tình vướng gót cung phi.

On that night, what a great and wonderful night!

Cái đêm hôm ấy đêm gì,

The king had me as the sun shines a mean bloom.

Bóng dương lồng lộng đồ mi trập trùng.

137. I was like a dahlia dreaming of spring rain,

Chồi thược dược mơ mòng thuỵ vũ,

A camellia exhaling its vernal scent,

Đoá hải đường thức ngủ xuân tiêu,

A spring flower smilingly greeting the east wind,

Cành xuân hoa chúm chím chào,

That had just suspended its flirting ventures.

Gió đông thôi đã cợt đào ghẹo mai.

141. The dancers’ robes fluctuated by the wind,

Xiêm nghê nọ tả tơi trước gió,

The feather gowns scintillated in the moon.

Áo vũ kia lấp ló trong trăng.

The chamber echoed with sounds of flutes and strings,

Sênh ca mấy khúc vang lừng,

As I had the honor to wait on the king.

Cái thân Tây Tử lên chừng điện Tô.

145. The feather mattress smelled a fragrant odor,

Đệm hồng thuý thơm tho mùi xạ,

The jewel luster mirrored the moon splendor,

Bóng bội hoàn lấp ló trăng thanh,

Some drops of love rain as sign of constancy

Mây mưa mấy giọt chung tình,

That the flower be kept for eternity.

Đình trầm hương khoá một cành mẫu đơn.

149. The melodious vibrating of the lute,

Tiếng thánh thót cung đàn thuý địch,

The emotional whimpering of the flute.

Giọng nỉ non ngón địch đan trì.

Brought me along with them into a rapture,

Càng đàn càng địch càng mê,

The quicker the tune, the sharper my pleasure.

Càng gay gắt điệu, càng tê tái lòng.

153. My humble face next to his august visage,

Mày ngài lẫn mặt rồng lồ lộ,

Together we were in our happy marriage.

Sắp song song đôi lứa nhân duyên.

I was vastly grateful to your Majesty,

Hoa thơm muôn đội ơn trên,

For granting me such favors worth my beauty.

Cam công mang tiếng thuyền quyên với đời.

157. I was almost a hand span close to the king,

Trên chín bệ mặt trời gang tấc,

Taking care of him from dawn till evening.

Chữ xuân riêng sớm chực trưa chầu.

As our love was by heaven predetermined,

Phải duyên hương lửa cùng nhau,

The goat cart came without mulberry-leaves ruse(12).

Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào.

161. Whether we were making love on the moon-terrace,

Khi ấp mận ôm đào gác nguyệt,

Or having fun with snow in the wind-castle

Lúc cười sương cợt tuyết đền phong.

The king was enthralled by my freshness and grace,

Đoá lê ngon mắt cữu trùng,

Though I put very little rouge on my face.

Tuy mày điểm nhạt nhưng lòng cũng xiêu.

165. A precious gem I was in the king’s palace,

Vẻ vưu vật trăm chiều chải chuốt,

He coddled and cherished me in his embrace.

Lòng quân vương chi chút trên tay.

He was surely mesmerized by my beauty,

Má hồng không thuốc mà say,

Even at the cost of his collapsed country.

Nước kia muốn đổ, thành này muốn long.

169. In the West Garden we heard the Bright Night Tune,

Vườn Tây Uyển khúc trùng Thanh Dạ,

On the Spring Tower we watched the Flower Dance;

Gác Lâm Xuân điệu ngã Đình Hoa.

I was favored to stay with him through the night,

Thừa ân một giấc canh tà,

My figures emerged faintly in the dim light.

Tờ mờ nét ngọc, lập loà vẻ son.

173. In fact the monarch was utterly lofty,

Trên trướng gấm chí tôn vòi vọi,

And to be with him at night was a rarity.

Những khi nào gần gũi quân vương.

Even someone possesses a gold treasure,

Dẫu mà tay có nghìn vàng,

Could not afford to buy such a spring favor.

Đố ai mua được một tràng mộng xuân.

177. I feigned a smile then knitted my arched brows

Thôi cười nọ lại nhăn mày liễu,

I teased the flower then showed my lotus heels;

Ghẹo hoa kia lại diễu gót sen.

For love I had resorted to all those skills,

Thân này uốn éo ví duyên,

To be worthy of my fame as a beauty.

Cũng cam một tiếng thuyền quyên với đời.

181. Some orchids, which went stray to the wild mountain,

Lan mấy đoá lạc loài sơn dã,

Wasted regal scent in low matrimony.

Uổng mùi hương vương giả lắm thay.

I think this love bestowed by him upon me,

Gẫm như cân trất duyên này,

Would recompense my fate to be born a girl.

Cam công đặt cái khăn này tắc ơ.

185. We admired the picture of dovetailed birds,

Tranh tỷ dực nhìn ưa chim nọ,

We valued the pattern of intertwined trees.

Đồ liên chi lần trỏ hoa kia.

They were witness of our vow of harmony,

Chữ đồng lấy đấy làm ghi,

And  the Seventh Night(13), our oath of loyalty.

Mượn điều thất tịch mà thề bách niên.

189. The drop of rain, fallen on the fertile land,

Hạt mưa đã lọt miền đài các,

Was thrilled for its worthy love and lucky fate.

Những mừng thầm cá nước duyên may.

I hoped in the long term for more happiness,

Càng lâu càng lắm điều hay,

That would recompense my lot of odalisque.

Cho cam công kẻ nhúng tay thùng chàm.

193. But the king’s affection faded gradually,

Ai ngờ bỗng mỗi năm một nhạt,

His source of favor without motive got dry;

Nguồn ân kia chẳng tát mà vơi.

I could never know the device of heaven,

Suy di đâu biết cơ trời,

That suddenly stripped me of my husband.

Bỗng dưng mà hoá ra người vị vong.

197. How such an unequivocal torch as his,

Đuốc vương giả chí công là thế,

Did not shine forth and reach the bleak plight of me!

Chẳng soi cho đến khoé âm nhai.

Among thousands of pretty competitors,

Muôn nghìn hồng tía đua tươi,

The lord only plucked some adjacent flowers.

Chúa xuân nhìn hái một hai bông gần.

201. I know myself, a fisher in other’s pond,

Vốn đã biết cái thân câu chõ,

And it’s hart to bait the satiated fish.

Cá no mồi cũng khó nhử lên.

How frustrating for three thousand odalisques,

Ngán thay cái én ba ngàn,

To wrestle for a place in the monarch’s heart!

Một cây cù mộc biết chen cành nào!

205. But I relied instead on my gorgeous beauty,

Song đã cậy má đào chon chót,

Trusting that mine should by a better marriage.

Hẳn duyên tươi phận tốt hơn người.

I never thought that fate made such a folly,

Nào hay con tạo trêu ngươi,

Shedding but a brief light into the deep pit.

Hang sâu chút hé mặt trời lại râm.

209. In the harem with my shade I’m left alone,

Trong cung quế âm thầm chiếc bóng,

Waiting through the long night for the heartless king.

Đêm năm canh trông ngóng lần lần.

How cruel you are, august lord of my spring!

Khoảnh làm chi bấy chúa xuân!

You plucked the flower then left it in decay.

Chơi hoa cho rữa nhuỵ dần lại thôi.

213. The moon floor saw me fretting all rainy nights,

Lầu đãi nguyệt đứng ngồi dạ vũ,

The air porch heard me sobbing with autumn wind;

Gác thừa lương thức ngủ thu phong.

My bed room is as icily cold as bronze,

Phòng tiêu lạnh ngắt như đồng,

The mirror is half broken just like our bond.

Gương loan bẻ nữa, dải đồng xé đôi.

217. I get thinner due to chronic sleeplessness,

Chiều ủ dột giấc mai khuya sớm,

I look haggard due to longing and lovesick.

Vẻ bâng khuâng hồn bướm vẩn vơ.

The harem, as deserted as a graveyard,

Thâm khuê vắng ngắt như tờ,

Is frequented only by cold wind and mist.

Cửa châu gió lọt, rèm ngà sương gieo.

221. The phoenix coach is dotted with spots of moss,

Ngấn phượng liễn chòm rêu lỗ chỗ,

The goat cart’s path is hidden by patch of grass.

Dấu dương xa đám cỏ quanh co.

The love palace stands gloomy in autumn nights,

Lầu Tần chiều nhạt vẻ thu,

Pillows and blankets are frozen into ice.

Gối loan tuyết đóng, chăn cù giá đông.

225. Days are spent waiting for the departed love,

Ngày sáu khắc tin mong nhạn vắng,

Nights are passed listening to the ringing bell.

Đêm năm canh tiếng lắng chuông rền.

How cold I am, sleeping alone in the cell,

Lạnh lùng thay giấc cô miên,

With a fading scent under the murky lamp.

Mùi hương tịch mịch, bóng đèn thâm u.

229. I no more look at the To Lady’s image,

Tranh biếng ngắm trông đồ tố nữ,

Staring instead at the gate of his palace,

Mặt buồn trông lên cửa nghiêm lâu.

I stand up complaining my lot to the moon,

Một mình đứng tủi ngồi sầu,

I sit down lamenting my grief to the blooms.

Đã than với nguyệt, lại rầu với hoa.

233. Thousands of sadness persist gnawing my heart,

Buồn mọi nỗi lòng đà khắc khoải,

Hundreds of boredom keep staggering my pace;

Ngán trăm chiều bước lại ngẩn ngơ.

The butterfly coldly ignores its flower,

Hoa này bướm nỡ thờ ơ,

Letting its petals fade its pistil wither.

Để gầy bông thắm, để xơ nhuỵ vàng.

237. All night long I sit against the harem wall,

Đêm năm canh lần nương vách quế,

This sadness people use to kill each other.

Cái buồn này ai dễ giết nhau.

You of course do not kill me with a hatchet,

Giết nhau chẳng cái lưu cầu,

But cruelly with sorrow and grief instead!

Giết nhau bằng cái u sầu độc chưa!

241. Old moon genie(14), you’ve been reckless in your duty

Tay nguyệt lão chẳng xe thì chớ,

To weave me into this broken-up wedding.

Xe thế này có dở dang không.

With rage I wish to sever this marriage string,

Đang tay muốn dứt tơ hồng,

With wrath I want to break out of this harem.

Bực mình muốn đạp tiêu phòng mà ra.

245. Here is the garden path we walked on last year,

Nào dạo lối vườn hoa năm ngoái,

Where you reaped the pistil of the peach flower.

Đoá hồng đào hái buổi còn xanh.

On this phoenix floor, in this oriole chamber,

Trên gác phượng, dưới lầu oanh,

Our two pillows are still there lying parallel.

Gối du tiên hãy rành rành song song.

249. But now you’ve turned from love to indifference,

Bây giờ đã ra lòng rẻ rúng,

Leaving me alone in decomposition.

Để thân này cỏ úng tơ mành.

Why are you so pitiless my heartless king,

Đông quân sao khéo bất tình,

Letting me pine away for the loss of spring.

Cành hoa tàn nguyệt bực mình hoài xuân.

253. Where are now our moments in the Love Tơer?

Nào lúc tựa lầu Tần hôm nọ,

When you plucked the young willow twig in its prime.

Cành liễu mành bẻ thuở đương tơ.

Either behind pearl-studded screen or ivory blind,

Khi trướng ngọc, lúc rèm ngà,

My gown still bears the marks of your affection.

Mảnh xuân y hãy sờ sờ dấu phong.

257. But now you’ve turned from love to abandonment,

Bây giờ đã ra lòng ruồng rẫy,

Leaving me adrift along the turbulence.

Để thân này nước chảy hoa trôi.

Oh heaven you are cruel to laugh at me,

Hoá công sao khéo trêu ngươi,

An insect lured by the moon fading lamp.

Ngọn đèn tà nguyệt nhử mùi ký sinh.

261. Those scenes of fading moon and fallen flowers

Cảnh hoa lạc nguyệt minh hôm ấy,

Are like fire burning my heart every sunset.

Lửa hoàng hôn như cháy tấm son.

Sunsets and sunsets succeed one another,

Hoàng hôn thôi lại hôn hoàng,

I’m immersed in the anguish about my fate.

Nguyệt hoa thôi lại thêm buồn nguyệt hoa.

265. I’m anguished about my forsaken old age,

Buồn vì nỗi nguyệt tà ai trọng,

I’m anguished about my beauty in decay.

Buồn vì điều hoa rụng ai nhìn.

My heart aches in a listless environment,

Tình buồn cảnh lại vô duyên,

This environment shapes my sad sentiment.

Tình trong cảnh ấy, cảnh bên tình này.

269. When a wind suddenly shook the green foliage

Khi trận gió lung lay cành bích,

That sounded like some whisper in the nearness;

Nghe rì rầm tiếng mách ngoài xa.

Thinking the goat cart was about to arrive,

Mơ hồ nghĩ tiếng xe ra,

I swiftly burned the incense to scent my attire.

Đốt phong hương hả mà hơ áo tàn.

273. But it was instead the groan of a cricket,

Ai ngờ tiếng dế than ri rỉ,

Voicing its fall sadness with the odalisque;

Giọng bi thu gọi kẻ cô phòng.

There was nothing but an utter emptiness,

Vắng tanh nào thấy vân mồng,

Where flickered the fireflies in the chilly mist.

Hơi thê lương lạnh ngắt song phi huỳnh.

277. When at night under the moon hung on the roof,

Khi bóng nguyệt chênh vênh trước ốc,

I heard the sounds ringing by my ears loudly;

Nghe tai lừng tiếng giục bên tai.

Thinking the palace maid calling upon me,

Đè chừng nghĩ tiếng tiểu đòi,

I quickly took powder to paint my creased cheeks.

Nghiêng bình phấn mốc mà nhồi má nheo.

281. But it was instead the cry of a cuckoo,

Ai ngờ tiếng quyên kêu ra rả,

Tuning its spring mourning for the young widow;

Điệu thương xuân khóc ả sương khuê.

There was nothing but the freezing atmosphere,

Lạnh lùng nào thấy ủ ê,

And the flowers falling dead by the window.

Khí bi thu sực nức hè lạc hoa.

285. Royal laughs, once tender, has become a shriek,

Tiếng thuý điện cười già ra gắt,

Regal favors, once profuse, now diminished;

Mùi quyền môn thắm rất nên phai.

Had I known it but a transient and stale thing,

Nghĩ nên tiếng cửa quyền ôi,

I would have resigned to a simple living.

Thì thong thả vậy cũng thôi một đời.

289. Had I known that heaven was so merciless,

Vì sớm biết lòng trời đeo đẳng,

I wouldn’t have accepted this doomed marriage;

Dẫu thuê tiền cũng chẳng mang tình.

I think of myself and feel sorry for it,

Nghĩ mình lại ngán cho mình,

A flower from its shrubbery separated.

Cái hoa đã trót gieo cành biết sao.

293. The royal food, though deluxe, is nauseating,

Miếng cao lương phong lưu nhưng lợm,

The common meal, though frugal, appetizing;

Mùi hoắc lê thanh đạm mà ngon.

How happy they are those commonplace couples!

Cùng nhau một giấc hoành môn,

Sharing the same bed with their little children.

Lau nhau ríu rít cò con cũng tình.

297. Had I known this is my already sealed fate,

Ví sớm biết phận mình ra thế,

I’d have had no prerequisite for a mate,

Dải kết điều oẻ oẹ làm chi.

I’d rather have contented with a peasant,

Thà rằng cục mịch nhà quê,

Than any gentleman to be my husband.

Dầu lòng nũng nịu nguyệt kia hoa này.

301. The meager moon desolates the tranquil sky,

Chiều tịch mịch đã gầy bóng thỏ,

My figure gets thinner under the lamplight;

Vẻ tiêu tao lại võ hoa đèn,

I try to amuse myself out of these pains,

Muốn đem ca tiếu giải phiền,

But laughter turn to tears and songs to complaints.

Cười nên tiếng khóc, hát nên giọng sầu.

305. The fire of heart burns and withers my visage,

Ngọn tâm hoả đốt dàu nét liễu,

The tears of soul fades and dries up my beauty;

Giọt hồng băng thấm ráo làn son.

I am even tired of my trite hobbies,

Lại buồn đến cảnh con con

Of drinking tea or sniffing incense perfume.

Trà chuyên nước nhất, hương đùn khói đôi.

309. Only a hand span from the king I’m away,

Trong gang tấc mặt trời xa bấy,

Why must I endure this stale secluded fate?

Phận hẩm hiu nhường ấy vì đâu?

Even the elf couple(15) by heaven splitted,

Sinh ly đòi rất thời Ngâu,

Are to meet each other once a year permitted.

Một năm còn thấy mặt nhau một lần.

313. But I was once the king’s cherished concubine,

Huống chi cũng lạm phần son phấn,

Then was left for years in this isolation;

Luống năm năm chực phận buồng không.

How cruel your heart is, my regal husband!

Khéo vô duyên bấy cữu trùng,

What rouge could give back the rose to my pale cheeks .

Son nào nhuộm được má hồng cho tươi.

317. In the royal garden, blooms smiles with sunshine

Vườn thượng uyển hoa cười với nắng,

On the alleys, all surrender to the bee.

Lối đi về ai chẳng chiều ong.

At one side of the separating river,

Doành Nhâm một dải nông nông,

I stand waiting for my unfaithful lover.

Bóng dương bên ấy, đứng trông bên này.

321. That lost love, so heartbreaking, still haunts my mind,

Tình rầu rĩ làm ngây nhĩ mục,

This blank room, with its cold, excites my desires.

Chốn phòng không như giục mây mưa.

I dream of erstwhile nights we were together,

Giấc chiêm bao những đêm xưa,

Our rare short loving times so far remembered.

Giọt mưa cửu hạn còn mơ đến rày.

325. High king, do you ever have this cognition?

Trên chín bệ có hay chăng nhẽ?

Your once loved woman is now in seclusion!

Khách quần thoa mà để lạnh lùng.

Why does the East Wind still detest the flower?

Thù nhau chi hỡi đông phong?

To confine it in the garden the sun under.

Góc vườn dãi nắng cầm bông hoa đào.

329. Why did you act so malicious, creator?

Tay tạo hoá cớ sao mà độc,

To lock me in this gold palace for pleasure!

Buộc người vào kim ốc mà chơi.

I sit thinking of the things happened to me,

Chống tay ngồi ngẫm sự đời,

And want to shout out loud to vent my fury.

Muốn kêu một tiếng cho dài kẻo căm.

333. He is cool with me but ardent to others,

Nơi lạnh lẽo, nơi xem gần gặn,

While my beauty neither declines nor withers;

Há phai son nhạt phấn ru mà.

Old Hymen why do you still make fun of me,

Trêu ngươi chi bấy trăng già,

Turning my wedding into a tragedy.

Sao cho chỉ thắm mà ra tơ mành.

337. My heart is so sad and tired of this world,

Lòng ngán ngẩm buồn tênh mọi nỗi,

My mind is troubled by the mess of my plight.

Khúc sầu tràng bối rối dường tơ.

The lamp and the flowers of the nuptial night,

Ngọn đèn phòng động đêm xưa,

Are always there as witness still fresh and bright.

Chòm hoa tịnh đế trơ trơ chưa tàn.

341. Though you share your love for myriads of wives,

Mà lượng thánh đa đoan kíp mấy,

But why did you suddenly let fall of me?

Bỗng ra lòng rún rẫy vì đâu?

Old royal maid, you know about my secrecy,

Bõ già tỏ nỗi xưa sau,

Why don’t you report to His Majesty?

Chẳng đem nỗi ấy mà tâu ngự cùng?

345. So solitary I am in the stormy nights,

Đêm phong vũ lạnh lùng có một,

Hearing the raindrops on the banana leaves;

Giọt ba tiêu thánh thót cầm canh.

Beside the wall flicker the quiet fireflies,

Bên tường thấp thoáng bóng huỳnh,

In the rising haze and the tapering light.

Vách sương nghi ngút, đèn xanh lờ mờ.

349. Hardly can I close my eyes night has ended,

Mắt chưa nhắp, đồng hồ đã cạn,

How scene is boring and desolated!

Cảnh tiêu điều ngao ngán dường bao!

This is really worthy to be called sadness!

Buồn này mới gọi buồn sao?

A night of recalling beloved memories.

Một đêm nhớ cảnh biết bao nhiêu tình.

353. Human life is but a flitting silhouette,

Bóng câu thoáng bên mành mấy nỗi,

Why do I keep on fretting about my fate?

Những hương sầu phấn tủi sao xong

I’ll try to keep my appearance young and fresh,

Phòng khi động đến cữu trùng,

In case these laments move and recall the king.

Giữ sao cho được má hồng như xưa.

NOTES

(1) “When Miss Pan’s brocade lost its favoristism.” Pan was a talented and beautiful concubine once cherished by the king, but soon she was abandoned and transferred to be a lady-in-waiting of the king’s mother. This sentence could be figuratively translated as: ‘when it was discarded and left for decay.’

(2) Hsi Shih, one of four most beautiful women in Chinese history.

(3) Phoebe, the moon lady.

(4) Li Bo, the greatest poet of Chinese Tsung dynasty.

(5) Wong Wei, a well-known painter and poet of Tsung dynasty.

(6) Tsu Ma, well-known lutanist and poet of Han dynasty.

(7) Tsiu Liang, well-known flute player in the Chinese Warring States Period.

(8) The way of zen, Buddhism

(9) Seven sentiments according to Buddhism: joy, anger, sadness, happiness, love, hate, and desire.

(10) Way, the rule of nature.

(11) Karma, Buddhist term meaning action.

(12) every night, a cart drawn by a goat, driven by an eunuch would bring a concubine to the king. The oladisques scatter the mulberry leaves as a ruse to attract the goat to their rooms.

(13) The seventh night of the seventh lunar month of the year when the Cowherd Niulang and the Weaver Zhinu are permitted to meet. They are separated by Heaven for having been lazy in their duties.

(14) God of marriage in Chinese lore.

(15) The elf-couple, cowherd Niulang and weaver Zhinu. See endnote 13.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s